Greenwashing tespiti (how-to)

Bu sayfayı neden okuyorsunuz? Bu sayfa Intentum ile sürdürülebilirlik raporlarında greenwashing (yeşil aklama) tespitini adım adım anlatır: davranış uzayı, niyet çıkarımı ve policy kararları. ESG raporları veya iddia doğrulama ile uğraşıyorsanız doğru yerdesiniz.

Intentum ile sürdürülebilirlik raporlarında greenwashing tespiti: davranış uzayı, niyet çıkarımı ve politika kararları.

Sorun (klasik yaklaşım)

Klasik sistemler şöyle yapar:

IF report.Contains("sustainable") AND !report.Contains("data") THEN flag_greenwashing
IF report.Contains("green") AND report.Contains("images") AND !report.Contains("metrics") THEN suspicious

Sorunlar:

Kelime tabanlı kurallar ifade değişince kırılır
İkili sonuç (şüpheli / değil) risk derecesini yok sayar
Tespit edilen pattern’ler ile önerilen aksiyonlar arasında bağ yok
Yeni greenwashing tekniklerine uyarlamak zor

Intentum’un sorduğu soru

Şirket ne iletmeye çalışıyor? Gerçekten sürdürülebilir olma çabası mı, yoksa öyle görünme mi?

Cevap evet-hayır değil. Intentum, gözlemlenen davranış sinyallerinden niyet ve güven skoru çıkarır.

1. Rapor metninden davranış uzayı

Sürdürülebilirlik raporundan sinyalleri toplayıp davranış event’leri olarak kaydedin. BehaviorSpace ve Observe(actor, action) extension’ını kullanın.

Actor = sinyal kategorisi (örn. "language", "data", "imagery").
Action = somut sinyal (örn. "claim.vague", "metrics.without.proof").

Örnek: belirsiz iddialar, kanıtsız karşılaştırmalar, kanıtsız metrikler, uygun baz yılı seçimi.

using System.Text.RegularExpressions;
using Intentum.Core;
using Intentum.Core.Behavior;

var space = new BehaviorSpace();
var regexTimeout = TimeSpan.FromSeconds(1);

// Belirsiz sürdürülebilirlik dili
foreach (var pattern in new[] { "sustainable future", "green transition", "eco-friendly", "clean production" })
{
    if (report.Contains(pattern))
    {
        var count = Regex.Matches(report, Regex.Escape(pattern), RegexOptions.IgnoreCase, regexTimeout).Count;
        for (int i = 0; i < count; i++)
            space.Observe("language", "claim.vague");
    }
}

// Kanıtsız karşılaştırmalı iddialar
if (HasComparativeClaims(report))
    space.Observe("language", "comparison.unsubstantiated");

// Doğrulama olmadan metrik (ISO, audit, verified)
var hasMetrics = Regex.IsMatch(report, @"%\s*(reduction|increase)|(\d+\s*(ton|kg|kWh|CO2))", RegexOptions.IgnoreCase, regexTimeout);
var hasProof = report.Contains("ISO") || report.Contains("verified") || report.Contains("audit");
if (hasMetrics && !hasProof)
    space.Observe("data", "metrics.without.proof");

// Uygun baz yılı seçimi
if (UsesFavorableBaseline(report))
    space.Observe("data", "baseline.manipulation");

// Veri olmadan doğa görseli
if (HasNatureImageryWithoutData(report))
    space.Observe("imagery", "nature.without.data");

Event’leri okumak için space.Events; toplam sinyal sayısı space.Events.Count. Event seviyesinde metadata (örn. pattern metni, sayı) için BehaviorSpaceBuilder ve BehaviorEvent(actor, action, occurredAt, metadata) kullanın.

2. Niyet modeli

Davranış uzayını isimli niyet ve güvene map’lemek için IIntentModel implemente edin. Seçenekler:

Kural tabanlı: behaviorSpace.Events üzerinden sayım yapan kurallarla RuleBasedIntentModel kullanın; her kural RuleMatch(Name, Score, Reasoning) dönsün. Yerleşik model ilk eşleşen kuralı, davranış vektöründen türetilen Signals ile bir Intent’e çevirir.
Özel: IIntentModel.Infer(BehaviorSpace, BehaviorVector?) kendiniz yazın: greenwashing sinyallerini toplayın, ağırlık/skor hesaplayın, niyet adını seçin (örn. ActiveGreenwashing, StrategicObfuscation, SelectiveDisclosure, UnintentionalMisrepresentation, GenuineSustainability) ve Intent(Name, Signals, Confidence, Reasoning) döndürün.

“Tespit edilen pattern’ler”i Intent.Signals içinde taşıyın: örn. new IntentSignal("greenwashing", "language:claim.vague", weight). Kısa özet için Reasoning kullanın.

Örnek niyet kategorizasyonu (özel mantık):

Ağırlık > 0.8 → ActiveGreenwashing
Ağırlık > 0.6 → StrategicObfuscation
Ağırlık > 0.4 → SelectiveDisclosure
Ağırlık > 0.2 → UnintentionalMisrepresentation
Diğer → GenuineSustainability

Güven: IntentConfidence.FromScore(score); Level metni "Low", "Medium", "High" veya "Certain".

3. Politika

Niyet adı ve güveni PolicyDecision’a map’lemek için IntentPolicyBuilder kullanın. Intentum "IMMEDIATE_REVIEW" gibi özel aksiyon tanımlamaz; enum’a map’leyip uygulamanızda yorumlarsınız.

Önerilen eşleme:

Kritik risk: ActiveGreenwashing ve yüksek güven → Block veya Escalate
Doğrulama gerekli: StrategicObfuscation veya orta+ güvende SelectiveDisclosure → Warn veya RequireAuth
İzleme: Düşük risk ama sıfırdan büyük güven → Observe
Kabul edilebilir: GenuineSustainability veya düşük güven → Allow

using Intentum.Runtime;
using Intentum.Runtime.Policy;

var policy = new IntentPolicyBuilder()
    .Escalate("CriticalGreenwashing",
        i => i.Name == "ActiveGreenwashing" && i.Confidence.Score >= 0.7)
    .Warn("NeedsVerification",
        i => i.Name == "StrategicObfuscation" ||
             (i.Name == "SelectiveDisclosure" && i.Confidence.Score >= 0.5))
    .Observe("Monitor",
        i => i.Confidence.Score > 0.3)
    .Allow("LowRisk", _ => true)
    .Build();

var decision = intent.Decide(policy);

decision (örn. Escalate, Warn, Observe) ile intent.Name ve intent.Signals’ı uygulamanızda somut aksiyonlara (acil inceleme, üçüncü taraf denetim, çeyreklik izleme) map’leyin.

4. Çözüm katmanı (uygulama seviyesi)

Intentum çözüm DTO’ları sağlamaz. Intent, BehaviorSpace ve PolicyDecision alıp kendi “çözüm paketinizi” (acil aksiyonlar, iletişim düzeltmeleri, doğrulama adımları) üreten ince bir katman yazın. Mantığı intent.Name, intent.Signals ve intent.Confidence ile besleyin; ham sinyaller için space.Events kullanın.

Örnek yapı:

intent.Name == "ActiveGreenwashing" ve decision == PolicyDecision.Escalate ise: acil aksiyonlar ekleyin (iddiaları askıya al, dahili inceleme, destekleyici veriyi yayımla).
Sinyaller "data:metrics.without.proof" içeriyorsa: “tüm metrik iddiaları için destekleyici veriyi yayımla”.
Sinyaller "data:baseline.manipulation" içeriyorsa: “sektör standardı baz yılı ile yeniden hesapla”.

5. Özet

Yaklaşım	Intentum
Kelime / kural eşleme	Davranış uzayı + niyet çıkarımı
İkili (evet/hayır)	Güven skoru ve seviye
Sabit kurallar	Politika niyet + güven → karar
Kapalı kutu	Sinyaller ve reasoning niyeti açıklar

Yeni sinyaller = yeni gözlemlerle esneklik, ikili bayrak yerine güven skoru ve Intent.Signals / Reasoning ile açıklanabilirlik elde edersiniz. Politika niyet modelinden ayrı kalır; kuralları yeniden eğitim olmadan değiştirebilirsiniz.

6. Örnek uygulama (Intentum.Sample.Blazor)

Web örneği UI ve HTTP API ile tam greenwashing akışı içerir.

Çalıştırma:

dotnet run --project samples/Intentum.Sample.Blazor

UI: http://localhost:5000/ → Örnekler → Greenwashing tespiti
API dokümanları: http://localhost:5000/scalar

Endpoint'ler:

Method	Path	Açıklama
POST	`/api/greenwashing/analyze`	Rapor metnini analiz eder (opsiyonel: `sourceType`, `language`, `imageBase64`). Intent, karar, sinyaller, önerilen aksiyonlar, `blockchainRef`, `sourceMetadata`, `visualResult` döner.
GET	`/api/greenwashing/recent?limit=15`	Son greenwashing analizleri (in-memory; Dashboard'da kullanılır).

İstek gövdesi (POST /api/greenwashing/analyze):

{
  "report": "Sürdürülebilirlik raporu metni...",
  "sourceType": "Report",
  "language": "tr",
  "imageBase64": null
}

sourceType: "Report", "SocialMedia", "PressRelease", "InvestorPresentation" (mock metadata).
language: "tr", "en", "de" veya boş (tüm pattern setleri).
imageBase64: opsiyonel; verilirse yeşillik baskınlık skoru hesaplanır ve davranış uzayına imagery:nature.without.data eklenebilir.

Yanıt: intentName, confidence, confidenceScore, decision, signalDescriptions, suggestedActions, blockchainRef, sourceMetadata (opsiyonel scope3Summary ile), visualResult (görsel gönderildiyse).

Örnekteki demo özellikler:

Çok dilli: TR, EN, DE pattern setleri SustainabilityReporter.AnalyzeReport(report, language) ile.
Görsel (demo): Görsel yükleme → yeşillik skoru; eşik aşılırsa imagery sinyali eklenir.
Scope 3 (mock): Sabit tedarikçi listesi; Press/Investor kaynak türlerinde metadata'da scope3Summary.
Blockchain (mock): Her analiz benzersiz blockchainRef (örn. 0x…) döner.
Son analizler: Dashboard sekmesi GET /api/greenwashing/recent ile "Son greenwashing analizleri" gösterir; liste Dashboard açıkken yenilenir; her 30 saniyede mock kayıt eklenir.

Implementasyon: samples/Intentum.Sample.Blazor/Features/GreenwashingDetection/ altında — SustainabilityReporter, GreenwashingIntentModel, SustainabilitySolutionGenerator, GreenwashingImageAnalyzer, GreenwashingScope3Mock, GreenwashingRecentStore.

Ayrıca bakınız

Gerçek dünya senaryoları — Dolandırıcılık/kötüye kullanım ve AI yedeklemesi
Niyet modelleri tasarlama — Heuristic vs ağırlıklı vs LLM
Kurulum — Sample.Blazor derleme ve çalıştırma
Örnek: examples/greenwashing-intent — Konsol greenwashing örneği (API yok)

Sonraki adım: Bu sayfayı bitirdiyseniz → Gerçek dünya senaryoları veya Niyet modelleri tasarlama.

Table of Contents